Natuur en milieu


14 november 2008

   Milieuprobleem oplossen door goed nabuurschap

Paramaribo - Goed nabuurschap tussen de Surinaamse bierbrouwerij en de A.R. Leeuwinschool resulteert in het oplossen van een slepend milieuprobleem waarvan de school de afgelopen twee jaar enorm veel last heeft ondervonden.

Een riool die voorlangs de school loopt en door verstopping met afval vrijwel tot stilstand is gekomen zorgt voor een enorme stank in de omgeving van de Djoemoeweg.

De stank was dinsdag zo erg dat de schoolleiding besloot de deuren vroeg te sluiten en de leerlingen naar huis te sturen. 

Een gesprek tussen schoolhoofd Lutitia Blackman en productiemanager Duncan Moser van de bierbrouwerij heeft erin geresulteerd dat samen aan een oplossing wordt gewerkt.

Moser zegt vaker klachten van de school te hebben aangehoord. “Wij hebben niets aan een slechte relatie met de schoolleiding en de leerlingen, dus hebben we een goed gesprek met elkaar gehad.” Moser zegt dat de brouwerij anderhalf jaar terug reeds gezorgd heeft voor een omleiding van haar afval maar dat het probleem nog altijd niet helemaal is verholpen.

Hij bevestigt dat er een onaangename geur in de omgeving hangt en dat afvalwater vanuit de brouwerij in de trens terechtkomt. Zowel Blackman als Moser wijzen op de goede relatie waarop zij beiden prijs stellen en op basis waarvan zij samenwerken aan een oplossing. Na een kleine investering zullen de  brouwerij en school zorgen voor een regelmatig onderhoud van de trens. (dWT)
 

10 november 2008

   Kwikvergiftiging eist tol in Boven-Saramacca

Kinderen staan in een korjaal en proberen in de met kwik vervuilde Boven-Saramaccarivier een bakvisje te vangen.

Paramaribo - Na West-Suriname, het Brokopondogebied, Marowijne en Tapanahony is de kwikvergiftiging van de Boven-Saramaccarivier en kreken in het Boven- Saramaccagebied als gevolg van jarenlange ongebreidelde goudwinningactiviteiten niet zonder consequenties gebleven.

De bewoners van het zestig gezinnen tellend bestuurscentrum Kwakoegron, worden nu ook geconfronteerd met het feit dat hun vis en visproducten niet meer gewild zijn in Paramaribo.

Dit gebied valt geografisch in het district Brokopondo, maar behoort tot het stroomgebied van de pas overleden graman Oscar Lafanti van de Matawai.

Het drinken van het rivierwater is door de kwikvervuiling ook al lang niet meer aan de orde. In de droge tijd is de plaatselijke bevolking aangewezen op drinkwatervoorzieningen vanuit Paramaribo. Volgens Eugenie Zaalman voorzitter van de Vrouwenorganisatie Kwakoegron brengt deze situatie enorme inkomstenderving met zich mee.

"De mensen zijn daarmee gestopt, omdat ze de eigen gezondheid en die van anderen niet in gevaar willen brengen", zegt ze. Brigitte Fer, voorzitter van de parapluorganisatie Vrouwen Beweging Para (VBP), die onlangs op uitnodiging op werkbezoek in Kwakoegron was, zegt erg onder de indruk te zijn van wat de vrouwen presteren ondanks de slechte omstandigheden waaronder ze gebukt gaan.

"We gaan alles in het werk stellen om mee te werken aan oplossingsmodellen door samenwerking", benadrukt VBP- voorzitter Fer. Ze legt uit dat ze, conform het jaarprogramma de VBP, nu bezoeken aflegt aan vrouwenorganisaties binnen en buiten het district. Het doel is om kennis te nemen van hun activiteiten en de omstandigheden waaronder de organisaties werken.

Zaalman gaf aan dat de enige mogelijkheden die de vrouwen resten om te voorzien in de dagelijkse behoeften zijn: landbouwactiviteiten, visvangst en handicraft en het breien en stikken van pangi. Echter zijn de landbouwactiviteiten, die gebaseerd zijn op casaveteelt, nog niet opgang gekomen na de laatste overstroming van het binnenland.

De lange afstand naar Paramaribo en de slechte wegsituatie brengen hoge transportkosten met zich mee. De gemeenschap is eveneens verstoken van elke vorm van telecommunicatie. Voor de kinderen die voor vervolgonderwijs naar Paramaribo moeten, ontbreken er mogelijkheden voor opvang.

"Al deze zaken zijn van zeer negatieve invloed op de kwaliteit van het leven", zegt Zaalman. De beide organisaties hebben afspraken gemaakt voor het verzorgen van computertrainingen, hiv/aids-voorlichting, gender, leiderschap en communicatie. (Isaak Poetisi/dWT)
 

5 november 2008

   Kwik het sluipend gevaar

Kwik, ook wel quicksilver genoemd, is een zware, zilverwitte vloeistof, die heel weinig in vrije vorm in de natuur voorkomt. In pure vorm, staat kwik bekend als 'elementaire' of 'metallische' kwik. Kwik wordt aangeduid met het chemisch symbool Hg, afkomstig van het Latijnse woord hydragyrum.

Het Nederlandse ‘kwik’, komt van het oud Saksische woord voor 'levend', namelijk quik. Kwik is het enige metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur en wordt vooral gewonnen uit ertsen zoals bauxiet en kwiksulfide.

Kwik vormt legeringen (sterke bindingen) met vele metalen, zoals goud, zilver en tin. Deze legeringen heten amalgamen. Het vormen van een kwik-goudamalgaam wordt gebruikt voor de winning van goud uit ertsen.

Waar komt kwik voor?

In het milieu komt kwik voor, zowel op natuurlijke wijze als door menselijke activiteiten. De natuurlijke vorm komt door de afbraak van mineralen in rotsen en in de bodem, alsook door de blootstelling aan onder andere wind en water. Kwik wordt zelden gevonden als puur, vloeibaar metaal in het milieu, maar als verbinding met andere metalen en anorganische zouten.

Ook kunnen sommige micro-organismen en natuurlijke processen kwik in het milieu veranderen van de ene naar de andere vorm.

Door menselijke activiteiten neemt het kwikgehalte in het milieu toe. In ons land komt een belangrijk deel van het kwik in ons milieu terecht via de op kleine tot middelgrote schaal bedreven goudwinning.

Bij deze vorm van goudwinning is kwik een belangrijk hulpmiddel. Het goud bindt zich aan het kwik. Vervolgens wordt het kwik uit deze goud-kwiksamenstelling verwijderd. Dat gebeurt door verhitting. Daarbij komt toxische kwikdamp vrij op de goudwinningsplekken.

Het op deze manier gewonnen goud wordt in de opkoophuizen in de stad verder gezuiverd, waarbij ook weer kwik kan vrijkomen. Het kwik dat gebruikt wordt, is het zogenaamde metallische kwik. Dit is kwik in vloeibare vorm, en zilverachtig van kleur.

Hoe gedraagt kwik zich in het milieu?

Een significante uitstoot van kwik vindt plaats via de lucht. Kwik komt ook direct vrij in water en de bodem via verschillende bronnen. Als kwik eenmaal is vrijgekomen, blijft het in verschillende vormen in het milieu circuleren tussen lucht, water, sediment, bodem en biologische organismen.

De meest voorkomende vormen zijn: metaal kwik, kwiksulfide, kwikchloride, en methylkwik. Het meeste kwik dat door menselijk handelen in het milieu terecht komt, komt in de lucht via de verbranding van brandstoffen, mijnbouw, smeltfabrieken en de verbranding van vaste afvalstoffen zoals kwikbevattende thermometers en lampen.

Bij sommige vormen van menselijke activiteiten wordt kwik direct geloosd in de bodem of in het water, bijvoorbeeld bij de toepassing van meststoffen (verbindingen met kwik) of de afvoer van industrieel afvalwater. Uiteindelijk komt al het kwik in de bodem of in het oppervlaktewater terecht. Een groot deel van de huidige hoeveelheid kwik in de atmosfeer is afkomstig van jarenlange antropogene (= menselijke activiteiten) uitstoot.

Wat zijn de effecten van kwik in het milieu?

De vorm van de vrijgekomen kwik hangt af van o.a. de bron. De meeste luchtemissies zijn in de vorm van gasvormige elementaire kwik, die wereldwijd wordt getransporteerd naar regio's ver van de uitstoot- of emissiebron. De verschillende vormen van kwik verblijven voor een kortere tijd in de atmosfeer en worden afgezet op de bodem of in waterlichamen binnen ongeveer 100 tot 1000 km van hun bron.

Eenmaal afgezet, kan kwik van fase veranderen (allereerst door het microbiologische metabolisme) in methylkwik, dat de capaciteit bezit zich op te hopen in organismen (bioaccumulatie) en zich te concentreren in voedselketens (biomagnificatie), vooral in het aquatische voedselketen (vis en mariene zoogdieren). Methylkwik is daarom de vorm die de meeste bezorgdheid veroorzaakt.

Een belangrijk deel van het kwik dat in vis voorkomt is methylkwik. Kwik vormt niet alleen een groot gevaar voor vis als voedselbron in het menselijk dieet, maar ook voor kwetsbare ecosystemen en dierenpopulaties, zoals hoofdpredatoren (visetende vogels en zoogdieren) in de aquatische voedselketens, het tropisch regenwoud en microbiologische populaties in de bodem.

Dat betekent niet dat vis helemaal niet gegeten mag worden; vis mag wel gegeten worden, maar dan onder voorwaarde zoals die is aangegeven door de Wereld gezondheidsorganisatie ( WHO ) en de Voedsel en landbouw organisatie (FAO).

Hoe komt kwik in het milieu en de mens terecht ?

Afhankelijk van de lokale concentratie van kwikvervuiling, kunnen substantiële hoeveelheden aan de totale hoeveelheid kwik worden toegevoegd via lucht en water. Kwik komt van nature niet voor in voedsel, maar het kan wel in voedsel terechtkomen, omdat het zich verspreidt via kleinere organismen in de voedselketen.

De concentratie kwik is in vis meestal hoger dan de kwikconcentratie van het water waar de vis in zwemt. Dit wijst erop dat kwik zich ophoopt in het lichaam van vissen. Ook veeproducten kunnen aanzienlijke hoeveelheden kwik bevatten. Kwik komt meestal niet in planten voor, maar wanneer er kwikhoudende bestrijdingsmiddelen gebruikt zijn, kan kwik via groenten en andere gewassen het menselijk lichaam binnenkomen.

Hoewel lokale condities de kwikblootstelling kunnen beďnvloeden in bepaalde populaties, worden de meeste mensen primair blootgesteld aan methylkwik via hun dieet (vooral vis) en via kwikdampen in de elementaire vorm door tandvullingen van amalgaam en beroepsactiviteiten.

Ook persoonlijk gebruik van kwikhoudende crčmes en zeepsoorten voor een lichtere huid, kwikgebruik voor religieuze, culturele en rituele doeleinden, kwikgebruik in bepaalde traditionele medicijnen en kwik in het huishouden en andere activiteiten kan resulteren in substantiële verhoging van menselijke blootstelling.

Blootstelling kan ook plaatsvinden door het gebruik van vaccins en sommige andere farmaceutische producten die kwik als conserveringsmiddel bevatten zoals Thiomersal (beter bekend als Thimerosal).

Welke zijn de gezondheidseffecten?

Kwik heeft een aantal effecten op de gezondheid van de mens, waarvan de belangrijkste zijn:

-    verstoring van het zenuwstelsel;
-    schade aan hersenfuncties;
-    DNA -beschadiging en chromosomale beschadigingen;
-    allergische reacties die resulteren in huiduitslag, vermoeidheid en hoofdpijn;
-    negatieve reproductie-effecten, zoals spermaschade, geboorteafwijkingen en miskramen.

Beschadigde hersenfuncties kunnen de oorzaak zijn van  degradatie van leercapaciteiten, persoonlijkheidsveranderingen, bevingen, gezichtsveranderingen, doofheid, ongecoördineerde spierbewegingen, geheugenverlies; chromosomale beschadiging veroorzaakt het syndroom van Down.

Welke wettelijke regels zijn er met betrekking tot kwik?

In Suriname zijn er geen wettelijke regels die betrekking hebben op het gebruik van kwik. Kwik is wel opgenomen in het Besluit Negatieve Lijst, wat inhoudt dat voor het importeren van kwik ontheffing moet worden aangevraagd bij de Afdeling Invoer-, Uitvoer en Deviezen Controle van het Ministerie van Handel en Industrie.

Welke producten bevatten kwik?

Metaalkwik wordt in een aantal huishoudelijke producten gebruikt, zoals barometers, thermometers, fluorescerende lampen en sommige batterijen. Het kwik in deze apparaten zit meestal klem en kan geen schade aan de gezondheid toebrengen.

Wanneer een thermometer breekt, kan men echter voor een korte tijd blootgesteld worden aan een hoge dosis kwik die uiteindelijk al verdampt bij kamertemperatuur (ongeveer 25 °C). Tandvullingen (kwikamalgamen) bevatten ook kwik. Een deel van het kwik in de amalgamen verdampt of wordt afgestoten. Die afgifte is het grootst op het moment van het aanbrengen en verwijderen van de vulling, maar ook tijdens het kauwen komt er kwik vrij door verdamping.

Metaalkwik wordt verder ook gebruikt in de kleinschalige goud- en zilverwinning, chlooralkaliproductie (het produceren van bleekmiddelen), manometers voor metingen en controle, en elektrische schakelaars. Kwikverbindingen worden onder meer gebruikt in batterijen, de farmaceutische en verfindustrie.

Welke milieustandaarden zijn er voor kwik?

Richtlijnen en standaarden voor kwik in het milieu richten zich op de bescherming van het aquatisch leven (vissen e.d.) en de gezondheid van de mens.

• Wat kunnen wij doen om kwikvervuiling tegen te gaan?
  
  koop digitale thermometers; indien u nog over een kwikthermometer beschikt, wees voorzichtig bij het gebruik daarvan;
  
  lees de labels van producten die je koopt; let erop dat je geen lampen koopt die kwik bevatten.
  
  kies niet voor amalgaam tandvullingen, maar liever voor 'witte' tandvullingen die geen kwik bevatten. (dWT)
   

   Kinderen van Pokigron krijgen milieu training

Leerlingen van Pokigron hebben in een milieuactie in samenwerking met WWF-Guiana's zakken afval verzameld.

Paramaribo - Vier uur rijden verwijderd van Paramaribo ligt het Saramaccaanse dorp Pokigron. Een kinderrijk dorp met prachtige hutten en netjes geordende huizen.

Op sommige plaatsen staan zelfs heel moderne huizen die je eigenlijk niet verwacht in zo'n ver gelegen dorp in het binnenland van Suriname.

Dit dorp is niet altijd geweest zoals het nu is. Tijdens de Binnenlandse Oorlog werd vrijwel het hele dorp vernietigd en het milieu ernstig aangetast.

Nu jaren later is er veel veranderd. Het dorp is opnieuw gebouwd en er is een zeker mate van ontwikkeling waar te nemen.

Wat mensenhanden nooit hebben kunnen wegnemen van de dorpelingen is hun cultuur en hun gevoel voor  natuur en milieu. Na de oorlog is er in het dorp een stichting opgericht voor de wederopbouw van Pokigron (Stiwepo). Deze stichting vindt het belangrijk dat de kinderen van het dorp meer weten over hun natuur en het milieu.

Schoon houden van het dorp en bescherming van het milieu is erg belangrijk  Daarom is in samenwerking met WWF Guyana's een bewustwordingscampagne gehouden op de EBG-lagere school over de verschillende manieren van milieuvervuiling.

Ook hebben de kinderen geleerd hoe belangrijk de verschillende dieren zijn die voorkomen in de bossen, voor het in stand houden van de natuur. WWF Guyana's heeft voorafgaand aan de campagne plasticzakken verdeeld aan de leerlingen van de vierde, vijfde en zesde klas van de school. Zij moesten vuil, en petflessen uit hun dorp, hun woonomgeving en de school verzamelen. De klas die het meeste vuil heeft opgehaald heeft een extra prijs van de milieuorganisatie gekregen.

De campagne is gehouden in de periode 22 tot en met 24 oktober, enkele weken dus na het begin van het nieuwe schooljaar. Op een geheel kindvriendelijke manier, met spel en mimiek, zijn de verschillende onderwerpen rond milieuvervuiling behandeld. "Aan de gezichten van de leerlingen kon je duidelijk zien dat zij zich goed konden inleven in het onderwerp", zegt Haidy Malone, Forest conservation officer van WWF.

Gedurende de drie dagen waarop de campagne is gehouden, hebben de kinderen veel geleerd, zodat zij weten hoe ze zelf kunnen waken over hun directe omgeving op het gebied van milieu. Er is ook aandacht besteed aan de gevolgen van de goudmijnbouwactiviteiten, die in het binnenland plaatsvinden.

In een zelf gemaakt, maar reëel verhaal, is een dorp belicht dat als gevolg van deze goudactiviteiten totaal is vernietigd door een overstroming; de natuur enorm is beschadigd en het milieu is ernstig vervuild achtergelaten. De kinderen hebben door het verhaal een goed beeld van de situatie gekregen, omdat zij er meerdere malen mee geconfronteerd zijn.

Haidy Malone bezig met natuur en milieuonderwijs op de EBG-school in Pokigron.

Wat erg in de smaak is gevallen zijn de spelen die zijn gedaan waarbij de dieren die in het bos voorkomen werden uitgebeeld.

Voor de kinderen, maar ook voor de dorpelingen, is een filmavond gehouden over milieuvervuiling en duurzaam bosbeheer. De opkomst was goed zegt Malone. Gelukkig waren er op die dag enkele jongemannen in het dorp aanwezig die ook hebben genoten.

Ook de vrouwenorganisatie van Pokigron was goed vertegenwoordigd. De leerlingen van de vierde klas mochten uiteindelijk naar huis met de prijs, die uit kleurpotloden, tekenschriften van WWF en posters bestond.

Alle klassen kregen van de organisatie ook een milieuposter. Bij het bewustmaken van dorpelingen zal het niet blijven. Zij moeten er in de toekomst zelf voor zorgen dat het dorp schoon blijft. Er is een vervolgplan gemaakt.

De traditionele leiding van het dorp, de kapiteins, maken in de komende periode contact met de districtscommissaris van Brokopondo en het ministerie van Openbare Werken, om na te gaan hoe een structurele manier gevonden kan worden om het vuil van het dorp en de school op te halen.

Nu wordt op Atjoni, het aanmeerplekje niet ver van het dorp, een grote put gegraven waar al het vuil wordt gedumpt. "Maar dat is verplaatsen van het milieuprobleem" zegt Malone. Als de put vol is wordt die gedempt. Omdat de vorige put vol geraakt was, is er nu weer een nieuwe put gegraven, waarin het vuil wordt verbrand. (dWT)